20 zł Grosz Stanisława Augusta 2024

Awers

Pole awersu podzielone jest na dwa stykające się ze sobą okręgi. W lewym umieszczono wizerunek orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, otoczony napisem „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, rokiem emisji „2024” oraz oznaczeniem nominału „20 ZŁ”. W prawym okręgu przedstawiono stylizowany rewers dawnego grosza Stanisława Augusta z pięciopolową tarczą herbową, na tle którego umieszczono motyw zaczerpnięty z medalu Jana Filipa Holzhäussera z lat 1766–1767, wybitego dla upamiętnienia reformy monetarnej i wznowienia działalności mennicy warszawskiej, przedstawiającego personifikację rzymskiej bogini Junony Monety, patronki mennictwa.

Rewers

Rewers monety odtwarza w stylizowanej formie awers historycznego grosza miedzianego Stanisława Augusta z 1786 roku. Centralne miejsce zajmuje królewski monogram wraz z datą „17-86”, po lewej stronie widnieje superekslibris królewski z pięciopolową tarczą herbową, nawiązujący do układu graficznego oryginalnej monety osiemnastowiecznej. Całość otacza napis „GROSZ Z MIEDZI KRAJOWEJ STANISŁAWA AUGUSTA”.

Warto wiedzieć – i warto mieć

Prezentowana moneta jest szesnastą pozycją cyklu „Historia monety polskiej” emitowanego przez Narodowy Bank Polski oraz jedenastą monetą o nominale 20 złotych w ramach tej serii. Cykl przybliża kolekcjonerom najciekawsze i najbardziej charakterystyczne monety obiegające na ziemiach polskich na przestrzeni wieków, łącząc walory historyczne z wysoką jakością wykonania menniczego.

Bohaterem emisji jest Stanisław August Poniatowski, ostatni król Polski, panujący w latach 1764–1795. To właśnie on przeprowadził jedną z najbardziej kompleksowych reform systemu pieniężnego w dziejach Rzeczypospolitej, porządkując chaos monetarny odziedziczony po epoce saskiej, w której w obiegu funkcjonowały monety o niejednolitej próbie, wadze i pochodzeniu, co sprzyjało oszustwom oraz spadkowi zaufania do pieniądza.

Reforma monetarna, wprowadzona na mocy decyzji królewskich z 1766 roku, obejmowała ujednolicenie stopu i wagi monet oraz wznowienie działalności mennicy w Warszawie, zamkniętej od czasów panowania Jana III Sobieskiego. Król osobiście nadzorował jakość bicia monety i dopłacał z prywatnej szkatuły do kosztów produkcji, traktując stabilny pieniądz jako fundament odbudowy państwa.

Grosze miedziane Stanisława Augusta bito z tzw. miedzi krajowej, pozyskiwanej z kopalń w rejonie kieleckim, między innymi w okolicach Miedzianki i Chęcin. Rezygnacja z surowca importowanego na rzecz miedzi krajowej miała podkreślać gospodarczą samowystarczalność Rzeczypospolitej i wzmacniać wizerunek reformy jako przedsięwzięcia o charakterze narodowym.

Otwarcie mennicy warszawskiej w 1766 roku upamiętniono okolicznościowym medalem autorstwa Jana Filipa Holzhäussera, nadwornego medaliera królewskiego, na którym przedstawiono alegorię Junony Monety – rzymskiej bogini, od której przydomka wywodzi się samo słowo „moneta”. Motyw ten, nawiązujący do początków nowożytnego mennictwa polskiego, twórcy współczesnej emisji przenieśli w tło awersu.

Walor kolekcjonerski monety podnosi zastosowana technika wykonania: stemplem lustrzanym, z selektywnym miedziowaniem eksponującym pierwowzór miedzianego grosza oraz matowieniem laserowym podkreślającym detale reliefu. Zabiegi te pozwalają oddać charakter oryginalnej XVIII-wiecznej monety na współczesnym krążku srebrnym.

Nakład ograniczony do 10 000 sztuk jest jednym z niższych w historii całej serii „Historia monety polskiej”, co w połączeniu z tematyką rzadko podejmowaną w mennictwie kolekcjonerskim czyni tę emisję interesującą propozycją zarówno dla miłośników historii Rzeczypospolitej szlacheckiej, jak i dla kolekcjonerów gromadzących pełne roczniki monet NBP.

Projekt monety opracowała Dominika Karpińska-Kopiec, a moneta została wybita przez Mennicę Polską S.A. na zlecenie Narodowego Banku Polskiego. Do sprzedaży trafiła 7 sierpnia 2024 roku, dystrybuowana za pośrednictwem oddziałów okręgowych NBP oraz sklepu internetowego Kolekcjoner.

Oferowana moneta pochodzi z oryginalnego worka lub rolki menniczej i zachowana jest w stanie UNC. Egzemplarz może nieznacznie różnić się od przedstawionego na zdjęciu.